Naina's Ayurveda Notes image ad, 3 days running

9 વર્ષ તેલની factory માં રહી — તમારી બોટલની પાછળ પહેલો શબ્દ શું છે? 👆

જે Bhringraj તેલ તમે ₹349 માં લો છો, એની ભરેલી બોટલ અમારી factory ને ₹30 થી પણ ઓછામાં પડતી હતી. મેં ત્યાં નવ વર્ષ packing line પર કામ કર્યું છે. 😔 પહેલા જ દિવસે supervisor એ સમજાવી દીધું હતું, "label પર જે જડીબુટ્ટીનું નામ સૌથી મોટું છપાય, tank માં એ સૌથી ઓછી જાય." હું 44 ની છું. વલસાડમાં રહું છું, બે છોકરાંની મા. Factory વાપી GIDC માં હતી. ગયા વર્ષે ત્યાં એક કવર આવ્યું, અને એના થોડા મહિના પછી મેં ત્યાં જવાનું છોડી દીધું. એમાં શું હતું, આગળ કહું છું. એ પહેલાં line ની ત્રણ વાત સાંભળી લો, જે ત્યાં દરેક બહેન જાણે છે, અને બહાર કોઈ નથી જાણતું. પહેલી વાત: સૌથી મોંઘી વસ્તુ જડીબુટ્ટી નહીં, સુગંધ હતી. અમારા store માં સૌથી સાચવીને જે ડબ્બા રખાતા, એ સુગંધના હતા. Manager કહેતા, "customer બોટલ ખોલીને પહેલાં સૂંઘે છે, વાંચતી નથી." એટલે પૈસા સુગંધ પાછળ જતા, રંગ પાછળ જતા, અને બોટલ પર લીલાં પાંદડાંવાળા ફોટા પાછળ. બીજી વાત: બોટલનો અસલી ભાગ જડીબુટ્ટી નથી હોતો. Tank નો મોટા ભાગનો હિસ્સો mineral oil હતો. Liquid paraffin. પાણી જેવું ચોખ્ખું, કોઈ ગંધ નહીં, ક્યારેય બગડે નહીં, અને સૌથી સસ્તું. જે જડીબુટ્ટીનું નામ label પર સૌથી મોટું હોય, એનો અર્ક એક નાના ડબલામાંથી માપીને નખાતો. બસ એટલો, જેટલામાં label પર નામ લખવાનો હક બની જાય. અને આ કોઈ છૂપી વાત પણ નથી. દરેક બોટલની પાછળ ingredients ની list હોય છે, અને જે વસ્તુ સૌથી વધારે હોય, એ સૌથી પહેલાં લખાય છે. બસ કોઈ ફેરવીને વાંચતું નથી. ત્રીજી વાત: જડીબુટ્ટી ઉકાળાય છે, જેથી batch જલદી નીકળે. જે બોટલોમાં અસલી જડીબુટ્ટી નખાતી, એનું તેલ મોટી કઢાઈમાં તેજ તાપે કલાકો સુધી ઊકળતું. આખા hall માં બળેલાં પાંદડાંની કડવી વાસ ભરાયેલી રહેતી. દર શનિવારે કઢાઈના તળિયે એક કાળો, ચીકણો થર જામેલો મળતો. એને ઘસીને કાઢવાની duty મારી હતી. જે ગુણ તેલમાં જવાના હતા, એમાંથી ઘણું બધું એ જ થરમાં બળીને રહી જતું. હવે એ કવરની વાત. ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં બોટલની પાછળ છપાયેલા સરનામે એક ભૂરું કવર આવ્યું. અંદર એક વાળેલો કાગળ હતો, અને દોરાથી બાંધેલો વાળનો એક નાનો ગુચ્છો. સૌરાષ્ટ્રના કોઈ ગામનાં એક બાએ વાંકાચૂકા અક્ષરે લખ્યું હતું, "દીકરા, ત્રણ બોટલ લગાડી, વાળ ઊલટા વધારે ખર્યા. મારાથી શું ભૂલ થઈ?" Supervisor એ વાંચ્યું, હસ્યો, અને કવર dustbin માં નાખી દીધું. "હવે આ પણ આપણી જવાબદારી?" મેં ચૂપચાપ કવર ઉપાડ્યું અને મારા locker માં મૂકી દીધું. એ રાતે મેં પહેલી વાર મારો કાંસકો ધ્યાનથી જોયો. નવ વર્ષથી હું પણ એ જ તેલ લગાડતી હતી. દર મહિને બે બોટલ ઘરે લઈ જવાની છૂટ હતી. Free હતું, એટલે વિચાર્યું, તેલ તો તેલ છે. મારો ચોટલો એટલો પાતળો થઈ ગયો હતો કે રાતે ગૂંથવામાં એક મિનિટ પણ નહોતી લાગતી. અને કાંસકો રોજ ભરેલો આવતો. બે અઠવાડિયા પછી ભત્રીજાનાં લગ્ન હતાં. Photo પડાવતી વખતે મારી નણંદે બધાંની સામે મજાક કરી, "ભાભી, તમે તો factory માં તેલ બનાવો છો, તમારા વાળમાં નથી નાખતાં કે શું?" બધાં હસ્યાં. મારાથી હસાયું નહીં. ડિસેમ્બરનો પગાર લઈને મેં ત્યાં જવાનું બંધ કરી દીધું. હવે મને ખબર હતી કે ગરબડ ક્યાં છે. દરેક વાળનું મૂળ ચામડીની અંદર એક નાનકડા મોઢામાંથી નીકળે છે. Paraffin, serum, spa ની cream, પાણીનો ક્ષાર, આ બધું એ મોઢા પર બેસતું જાય છે, બિલકુલ પેલી કઢાઈના તળિયા જેવો થર બનીને. નીચે મૂળ ભૂખ્યું રહે છે, અને ઉપરથી જે કંઈ લગાડો, એ એ જ થર પર અટકી જાય છે. નવ વર્ષ line પર રહ્યા પછી મને એ પણ ખબર હતી કે તેલમાં શું શોધવાનું છે. મારી ચાર શરતો હતી. પાછળ પહેલો શબ્દ mineral oil કે paraffin ન હોય. એક જડીબુટ્ટી નહીં, આખું મિશ્રણ હોય. કારણ કે વાળ ખરવા પાછળ એક નહીં, ઘણાં કારણો એક સાથે હોય છે, અને દરેક જડીબુટ્ટી એક જ કારણ સંભાળે છે. જડીબુટ્ટી ઉકાળેલી ન હોય, ધીમે ધીમે તેલમાં ઉતારેલી હોય. અને આધાર હળવો હોય, જે માથાની ચામડી સુધી જાય અને સવારે એક wash માં નીકળી જાય. બજારમાં જે બોટલ ઉપાડી, સૌથી પહેલાં ફેરવીને જોઈ. મોટા ભાગની પર પહેલો શબ્દ એ જ હતો. અમુક પર નામ ફેરવીને લખ્યું હતું, પણ વાત એની એ જ. પછી મારી એક જૂની સાથીએ, જે હવે એક QC lab માં છે, એક નામ મોકલ્યું. "આ જો, આનું label તને ગમશે." Nivkara નું 19 જડીબુટ્ટીવાળું Bhringraj તેલ. મેં આદત મુજબ સૌથી પહેલાં પાછળ વાંચ્યું. પહેલો શબ્દ mineral oil નહોતો. 19 જડીબુટ્ટીઓ હતી, ચાર ભાગમાં. ભૃંગરાજ અને આમળાં, જામેલો થર ઢીલો કરવા માટે. ડુંગળીનાં બી, દિવેલ અને બ્રાહ્મી, મૂળ સુધી ખોરાક માટે. મેથી, જાસૂદ અને જટામાંસી, મૂળની પકડ માટે. અને તલ અને cold-pressed નાળિયેરનો હળવો આધાર. જડીબુટ્ટીઓ ઉકાળેલી નહીં, ધીમે ધીમે તેલમાં ઉતારેલી. મારી ચારેય શરતો, એક જ label પર. પછી નિયમ બનાવી લીધો. અઠવાડિયામાં બે રાત, રવિવાર અને બુધવાર. 8-10 ટીપાં હથેળીમાં ગરમ કર્યાં, આંગળીનાં ટેરવાંથી ફક્ત મૂળ પર પાંચ મિનિટ, આખી રાત રહેવા દીધું, સવારે એક shampoo. પહેલાં જે બદલાયું, એ સવારની ચીકાશ હતી. નવ વર્ષમાં પહેલી વાર ઊઠી તો વાળ માથા પર ચોંટેલા નહોતા. પછી ઓશીકા પર વાળ ઓછા થવા લાગ્યા. અને એક રાતે ચોટલો ગૂંથતાં મારે અટકવું પડ્યું. એમાં પાછો સમય લાગવા લાગ્યો હતો. પછી મેં એ કર્યું જે પેલા કવર પછીથી મનમાં હતું. Locker માંથી લાવેલું એ કવર ખોલ્યું. એના પર ગામનું સરનામું હતું. મેં બાના નામે બે બોટલ મોકલી, અને સાથે એક કાગળ, કે કેવી રીતે લગાડવાનું છે, અને કે એમની કોઈ ભૂલ નહોતી. ત્રણ મહિના પછી એક postcard આવ્યું. એમની પૌત્રીએ લખ્યું હતું, "બા કહે છે, હવે કાંસકો હલકો આવે છે. અને પૂછે છે, તું કોણ છે દીકરી?" એ postcard આજે પણ મારા fridge પર ચોંટાડેલું છે. આજે રાતે સૂતાં પહેલાં એક કામ કરજો. તમારી તેલની બોટલ ફેરવજો, અને પાછળ ingredients માં પહેલો શબ્દ વાંચજો. જો ત્યાં mineral oil કે paraffin લખ્યું હોય, તો સમજી જજો કે તમારા માથા પર કયો થર જામી રહ્યો છે. અને કેમ દર મહિને નવી બોટલ પણ કંઈ બદલતી નથી. મેં નવ વર્ષ એ બોટલો ભરી. હવે બસ એટલું ઇચ્છું છું કે તમે એક વાર ફેરવીને વાંચી લો. Nivkara પોતાનું તેલ સીધું પોતાની official website પરથી મોકલે છે. એક બોટલ ₹499 ની છે, લગભગ 30 દિવસ ચાલે છે. પણ 2 બોટલવાળું 60 દિવસનું pack લો, ₹699 માં. મૂળને ઓછામાં ઓછો આટલો સમય આપો, અડધેથી છોડી દેવું એ જ સૌથી સામાન્ય ભૂલ છે. મોટા ભાગની બહેનો આ જ pack લે છે. ઘરમાં બીજા કોઈ માટે પણ જોઈતું હોય, તો 4 બોટલનું pack ₹999 નું છે. આખા ભારતમાં delivery free છે, અને 14 દિવસનું money-back પણ. P.S. એ કવર મેં આજે પણ સાચવીને રાખ્યું છે. વિચારું છું, કેટલાંય બા આ સવાલ પૂછ્યા વગર જ હારી જતાં હશે. 👉 નીચે "Learn More" દબાવો, Nivkara ની official website ખૂલશે.